Een scheiding kan grote gevolgen hebben voor je inkomen. Zeker als je jarenlang minder hebt gewerkt of helemaal niet, of als de partneralimentatie wegvalt. In dit artikel leggen we uit welke uitkeringen er zijn en wanneer je er recht op hebt.
”Ik wil scheiden, maar heb geen eigen inkomen”
Dit is een van de grootste angsten bij een scheiding: hoe moet ik rondkomen, en kan ik überhaupt wel scheiden zonder geld? Het korte antwoord: geen inkomen is geen reden om niet te kunnen scheiden. Er is een aantal vangnetten.
- Gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging). Heb je een laag inkomen en weinig vermogen? Dan betaalt de overheid het grootste deel van de advocaat- of mediatorkosten via de Raad voor Rechtsbijstand. Je betaalt alleen een eigen bijdrage. Of je in aanmerking komt, hangt af van je inkomen en vermogen van twee jaar geleden (het “peiljaar”) — een advocaat of mediator kan dit voor je aanvragen.
- Bijzondere bijstand. Voor de eigen bijdrage en het griffierecht kun je soms bijzondere bijstand krijgen bij je gemeente. Vraag dit aan vóórdat je de kosten maakt.
- Partneralimentatie. Als jij door het huwelijk weinig of niet hebt gewerkt en je ex-partner verdient meer, kun je recht hebben op partneralimentatie om in je levensonderhoud te voorzien.
- Bijstand als vangnet. Kom je na de scheiding onder de bijstandsnorm? Dan vul de bijstand je inkomen aan (zie hieronder).
Kortom: laat de kosten je niet tegenhouden. Begin met een gesprek bij het Juridisch Loket (gratis) of een mediator, en vraag meteen naar een toevoeging.
Bijstandsuitkering na scheiding
Als je na de scheiding niet in je eigen levensonderhoud kunt voorzien, kun je een bijstandsuitkering aanvragen bij je gemeente. De bijstand is een vangnet voor mensen die geen ander inkomen hebben.
Wanneer heb je recht op bijstand?
Je hebt recht op bijstandsuitkering als:
- Je inkomen (inclusief alimentatie) lager is dan de bijstandsnorm
- Je vermogen onder de vermogensgrens blijft (2025: ca. €7.605 voor alleenstaanden)
- Je in Nederland woont en 18 jaar of ouder bent
Bijstandsnorm 2025 (indicatief)
| Situatie | Maandbedrag netto |
|---|---|
| Alleenstaande | ca. €1.131 |
| Alleenstaande ouder | ca. €1.131 + toeslagen |
| Paar | ca. €1.616 |
Partneralimentatie en bijstand
Ontvang je partneralimentatie? Dan telt dat mee als inkomen. Als jouw alimentatie hoger is dan de bijstandsnorm, heb je geen recht op bijstand.
Voorbeeld: Je ontvangt €900/mnd partneralimentatie. De bijstandsnorm is €1.131. Je kunt dan een aanvullende bijstand aanvragen van €231/mnd.
WW-uitkering en scheiding
De WW (werkloosheidsuitkering) heeft geen directe link met de scheiding. Je hebt recht op WW als:
- Je onvrijwillig werkloos bent geworden
- Je voldoet aan de arbeidsverledeneis: 26 weken gewerkt in de 36 weken vóór je werkloosheid
Heb je jarenlang niet gewerkt (bijv. voor de kinderen gezorgd), dan heb je geen WW-rechten opgebouwd.
IOAW voor oudere werklozen
Bouw je geen bijstandsrecht op vanwege te veel vermogen, maar heb je ook geen recht op WW meer? Dan kun je mogelijk in aanmerking komen voor de IOAW (Inkomensvoorziening Oudere Arbeidsongeschikte Werkloze Werknemers). Dit is een regeling voor mensen van 50+.
WIA-uitkering en partneralimentatie
Krijg je een WIA-uitkering (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) omdat je door ziekte of een beperking niet (volledig) kunt werken? Goed om te weten: de scheiding zelf verandert je WIA-uitkering niet. De WIA is gebaseerd op je arbeidsverleden en de mate waarin je arbeidsongeschikt bent, niet op je gezinssituatie.
Wat de scheiding wél raakt, is hoe je WIA-uitkering en partneralimentatie op elkaar inwerken. Dat speelt twee kanten op:
- Je ontvangt partneralimentatie. Een WIA-uitkering telt mee als jouw inkomen. Is je WIA laag, dan kun je behoefte hebben aan een aanvulling van je ex in de vorm van partneralimentatie.
- Je betaalt partneralimentatie met een WIA-uitkering. Ook dan telt je WIA mee, maar nu voor je draagkracht: hoeveel je kunt missen. Een uitkering ligt vaak lager dan loon, dus je draagkracht, en daarmee de alimentatie die je kunt betalen, valt meestal lager uit.
- Toeslagenwet. Ligt je WIA-uitkering onder het sociaal minimum, dan kun je een aanvulling krijgen via de Toeslagenwet. Die hangt af van het inkomen van je partner. Valt dat weg door de scheiding, dan kun je (meer) recht krijgen op de aanvulling. Geef de wijziging door aan het UWV.
Hoe inkomen precies meeweegt bij het berekenen van alimentatie lees je in alimentatie berekenen.
Wat als je na de scheiding wilt werken?
Als je jarenlang niet hebt gewerkt of parttime hebt gewerkt, heeft de gemeente een re-integratieplicht. Ze moeten je helpen terug naar werk via:
- Sollicitatietraining
- Scholing
- Werkstages
Dit is een recht maar ook een verplichting: als je in staat bent te werken en geen passende uitkering aanvraagt, kan de gemeente sancties opleggen.
Bijstand aanvragen: wat heb je nodig?
Neem bij de aanvraag mee:
- Identiteitsbewijs
- BSN-nummer
- Bewijs van scheiding (echtscheidingsbeschikking)
- Bankafschriften (3 maanden)
- Bewijzen van spaargeld en vermogen
- Eventueel alimentatiebeschikking of convenant
De gemeente beslist meestal binnen 8 weken op je aanvraag.
Meer financiële informatie na scheiding: belasting na scheiding, toeslagen na scheiding, administratie na scheiding.