Scheiden met kinderen is ingewikkelder dan scheiden zonder. Niet emotioneel alleen, maar ook juridisch. Er zijn extra verplichtingen, en de rechtbank toetst of de belangen van de kinderen voldoende zijn geborgd. Dit artikel zet de belangrijkste zaken op een rij.
Het ouderschapsplan is verplicht
Als je kinderen hebt die jonger zijn dan achttien jaar, is een ouderschapsplan verplicht bij de echtscheidingsaanvraag. Zonder dit plan neemt de rechtbank het verzoek niet in behandeling. Dit is geregeld in artikel 815 lid 2 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
In het ouderschapsplan leggen jullie als ouders vast:
- Bij wie de kinderen hoofdzakelijk wonen (hoofdverblijfplaats)
- De verdeling van de zorg- en opvoedingstaken (zorgregeling)
- Hoe jullie elkaar informeren over de kinderen
- Hoe de kinderalimentatie is geregeld
- Hoe jullie omgaan met ingrijpende beslissingen over de kinderen
Het plan moet door beide ouders worden ondertekend. Zijn jullie het over bepaalde punten niet eens, dan kan een mediator helpen om tot overeenstemming te komen.
Gezag: wat verandert er?
In de meeste gevallen verandert het gezag niet bij een scheiding. Als jullie voor de scheiding samen het ouderlijk gezag hadden, houden jullie dat ook daarna. Beide ouders blijven samen verantwoordelijk voor de opvoeding en voor belangrijke beslissingen over onderwijs, medische zorg en geloof.
Eenhoofdig gezag — waarbij één ouder het volledige gezag krijgt — wordt door de rechter alleen toegewezen in uitzonderlijke situaties, zoals aantoonbaar misbruik of ernstig onaanvaardbaar gedrag.
Hoofdverblijfplaats en zorgregeling
De hoofdverblijfplaats bepaalt bij welke ouder de kinderen officieel wonen en ingeschreven staan bij de gemeente. Dit heeft ook gevolgen voor toeslagen: de ouder bij wie de kinderen staan ingeschreven ontvangt kinderbijslag en (bij recht) kindgebonden budget.
De zorgregeling (ook wel omgangsregeling of co-ouderschapsregeling) legt vast hoeveel tijd de kinderen bij elke ouder doorbrengen. Er zijn grofweg twee varianten:
Co-ouderschap De kinderen wonen de helft van de tijd bij elke ouder. Dit vraagt om goede communicatie en bij voorkeur woningen die niet te ver uit elkaar liggen.
Reguliere zorgregeling De kinderen wonen hoofdzakelijk bij één ouder, en brengen een vaste regelmaat door bij de andere ouder — bijvoorbeeld om het weekend en de helft van de vakanties.
Wat het beste werkt, verschilt per gezin. De rechter kijkt altijd naar wat in het belang van het kind is, maar bij een gezamenlijk verzoek legt de rechter de zorgregeling die jullie zelf hebben afgesproken in principe vast.
Kinderalimentatie
Beide ouders zijn onderhoudsplichtig voor hun kinderen. De hoogte van de kinderalimentatie wordt berekend aan de hand van het Tremarapport — de richtlijnen die Nederlandse rechters gebruiken voor alimentatieberekeningen.
De berekening gaat in drie stappen:
Stap 1: Behoefte bepalen De totale kosten van de kinderen worden bepaald op basis van het netto gezinsinkomen van vóór de scheiding. Hiervoor worden de Nibud-tabellen gebruikt. Bij een gezinsinkomen van €3.000 netto per maand en twee kinderen bedragen de kosten volgens Nibud ruwweg €900 tot €1.100 per maand voor beide kinderen samen.
Stap 2: Draagkracht berekenen Beide ouders dragen bij naar rato van hun draagkracht — hun netto inkomen minus vaste lasten en een bestaansminimum.
Stap 3: Zorgkorting De ouder die de kinderen minder dan de helft van de tijd heeft, betaalt alimentatie. De ouder die de kinderen meer tijd geeft, krijgt een zorgkorting op de te betalen alimentatie. Bij co-ouderschap (50/50) is de zorgkorting 35%, wat de netto alimentatie aanzienlijk verlaagt.
Kinderalimentatie is niet aftrekbaar voor de betaler en wordt niet belast bij de ontvanger.
Indexering
Kinderalimentatie wordt elk jaar automatisch aangepast aan de loonindex. De overheid publiceert jaarlijks het indexeringspercentage. In 2025 bedroeg dit 3,4%. Je hoeft hier niets voor te doen — de indexering geldt van rechtswege, tenzij jullie dit schriftelijk anders hebben afgesproken.
Informatieplicht
Beide ouders hebben een wettelijke informatieplicht jegens elkaar over de kinderen. Dit betekent dat de ouder bij wie de kinderen wonen de andere ouder tijdig moet informeren over school, gezondheid, sport en andere relevante zaken. Dit geldt ook andersom.
Het is verstandig dit concreet in het ouderschapsplan vast te leggen: hoe en hoe vaak communiceren jullie over de kinderen, en hoe gaan jullie om met schoolkeuze of medische beslissingen.
Wat als we het niet eens worden?
Als jullie er samen niet uitkomen, zijn er twee routes:
Mediation Een mediator helpt jullie als ouders om tot overeenstemming te komen over de zorgregeling en alimentatie. Dit is goedkoper en sneller dan een rechtszaak.
Rechter Als mediation niet lukt, bepaalt de rechter de zorgregeling en alimentatie. De rechter weegt altijd het belang van het kind mee en kan een bijzondere curator aanstellen die de belangen van de kinderen vertegenwoordigt.
Wat zijn de kosten?
De extra kosten bij een scheiding met kinderen zijn:
- Opstellen ouderschapsplan (via mediator of online dienst): €0 tot €500
- Eventuele extra mediation-uren voor zorgregeling: €100-175/uur
- Alimentatieberekening laten maken: gratis via online tools, of €150-300 via een jurist
Veelgestelde vragen
Moeten de kinderen iets tekenen of worden gehoord? Kinderen van twaalf jaar en ouder hebben het recht om door de rechter gehoord te worden, maar zijn niet verplicht om te spreken. Jongere kinderen kunnen informeel worden gehoord als de rechter dat nodig acht.
Kan ik de zorgregeling later aanpassen? Ja. Als de omstandigheden veranderen — een verhuizing, wijziging van werk, of de wensen van de kinderen — kun je een nieuwe afspraak maken of, als jullie er niet uitkomen, de rechter vragen om de regeling aan te passen.
Hoe lang betaal ik kinderalimentatie? Kinderalimentatie loopt door totdat het kind 18 jaar wordt. Daarna geldt een studiebijdrageregeling tot 21 jaar als het kind studeert en geen eigen inkomen heeft.
Wat als mijn ex de zorgregeling niet nakomt? Dan kun je nakoming afdwingen via de rechter. De rechter kan een dwangsom opleggen. In ernstige gevallen kan het niet nakomen van een zorgregeling leiden tot wijziging van de hoofdverblijfplaats.
Lees ook:
- Alimentatie berekenen: hoe werkt het in Nederland?
- Scheiding aanvragen: hoe werkt het stap voor stap?
- Wat kost een scheiding? Overzicht van alle kosten
Wil je weten welke documenten je nodig hebt voor het ouderschapsplan en de scheiding? Download de gratis scheidingsgids — daarin staat alles overzichtelijk op een rij.