Scheiden is al ingewikkeld genoeg. En dan is er ook nog het pensioen. Voor veel mensen is dit het onderwerp waar ze het minst van snappen — en toch kan het om tienduizenden euro’s gaan. Want pensioen dat jij of je partner tijdens het huwelijk heeft opgebouwd, hoort in veel gevallen gewoon bij de verdeling.
In dit artikel leg ik het stap voor stap uit. Geen juridisch jargon, gewoon duidelijke taal.
Waarom is pensioen eigenlijk een scheidingsding?
Veel mensen denken: “Dat pensioen is toch van hem?” of “Ik heb dat zelf opgebouwd.” Maar zo werkt het niet altijd.
In Nederland geldt een wet die zegt dat pensioen dat je tijdens je huwelijk opbouwt, van jullie allebei is — in principe. Die wet heet de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding, maar je hoeft die naam echt niet te onthouden. Waar het op neerkomt: het pensioen dat je partner tijdens jullie huwelijk heeft opgebouwd, hoeft hij of zij niet helemaal zelf te houden.
Dit geldt voor werknemerspensioen — dus het pensioen dat je via je baas opbouwt. Heeft je partner veel jaren gewerkt en een flink pensioen opgebouwd, terwijl jij parttime werkte of voor de kinderen zorgde? Dan heb jij daar mogelijk recht op een deel van.
Wat is pensioenverevening?
Het standaard systeem bij scheiding heet pensioenverevening. Dat betekent: het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt fifty-fifty verdeeld.
Stel, jullie zijn 10 jaar getrouwd geweest. Je partner heeft in die 10 jaar via zijn werk pensioen opgebouwd. Als hij straks met pensioen gaat, krijg jij de helft van dat deel — dus van het deel dat in de huwelijkse periode is opgebouwd.
Hoe je dit regelt:
- Je dient na de scheiding een formulier in bij het pensioenfonds van je ex-partner (dit heet een mededeling verevening).
- Dat doe je binnen 2 jaar na de scheiding — anders vervalt je recht.
- Het pensioenfonds zorgt er dan zelf voor dat jij jouw deel later uitbetaald krijgt.
Die termijn van 2 jaar is echt belangrijk. Mis je die, dan moet je het zelf regelen met je ex — en dat is een stuk lastiger.
Andere keuzes: conversie of niets doen
Verevening is de standaard, maar jullie kunnen ook iets anders afspreken.
Conversie
Bij conversie wordt jouw deel van het pensioen omgezet naar een eigen, zelfstandig pensioenrecht op jouw naam. Je bent dan niet meer afhankelijk van wanneer je ex met pensioen gaat of wat er met hem gebeurt. Dat geeft rust.
Het nadeel: je hebt hiervoor de medewerking nodig van het pensioenfonds, en niet elk fonds werkt hieraan mee.
Afwijken van de standaard
Jullie mogen ook samen afspreken dat je het pensioen helemaal niet verdeelt — bijvoorbeeld als de een het pensioen houdt en de ander een groter deel van de overwaarde van de woning krijgt. Dit leg je dan vast in het echtscheidingsconvenant.
Zorg wel dat je begrijpt wat je dan weggeeft. Pensioen is op de lange termijn veel waard.
Wat als ik zelf geen pensioen heb opgebouwd?
Dit is een situatie die veel vrouwen herkennen. Je hebt jaren parttime gewerkt, misschien gestopt om voor de kinderen te zorgen. Je hebt zelf weinig of geen pensioen opgebouwd.
Dan is het extra belangrijk om goed naar het pensioen van je ex te kijken. Want via verevening heb jij recht op een deel van wat hij heeft opgebouwd tijdens jullie huwelijk.
Bouw je daarna ook zelf pensioen op? Via werk, of als je later meer gaat werken? Dat telt dan voor jou alleen — dat deel hoeft niet gedeeld te worden.
Overzicht: de drie opties naast elkaar
| Optie | Wat het betekent | Goed als… |
|---|---|---|
| Verevening (standaard) | Elk de helft van het pensioen dat tijdens huwelijk is opgebouwd | Je het simpel wilt houden |
| Conversie | Jij krijgt een eigen, losstaand pensioenrecht | Je onafhankelijk wilt zijn van je ex |
| Afwijkende afspraak | Jullie verdelen het anders, vastgelegd in convenant | Jullie andere bezittingen willen verrekenen |
Wat moet je praktisch regelen?
- Vraag pensioenopgaven op. Beide partners sturen hun pensioenopgaven op via mijnpensioenoverzicht.nl. Zo weet je wat er te verdelen is.
- Leg afspraken vast in het convenant. Wat je afspreekt over pensioen, hoort in jullie scheidingsconvenant.
- Dien de mededeling verevening in. Doe dit binnen 2 jaar na de scheiding bij het pensioenfonds. Je kunt het formulier ophalen bij de Rijksoverheid.
- Vraag hulp als je er niet uitkomt. Een mediator of scheidingsadviseur kan je helpen begrijpen wat voor jou de beste keuze is.
Wat als je ex een eigen bedrijf heeft?
Zelfstandigen bouwen vaak geen pensioen op via een werkgever. Zij sparen zelf, via een lijfrente of gewoon op een bankrekening. Dat telt ook mee bij de verdeling — maar hoe dat precies werkt, is complexer. Laat je dan goed adviseren.
Lees ook:
- Scheiding en hypotheek: wat gebeurt er met jullie huis?
- Wat kost een scheiding?
- Alimentatie berekenen: hoe werkt dat?
Pensioen bij scheiding voelt ingewikkeld, maar als je het stap voor stap aanpakt, valt het mee. Het belangrijkste: wacht niet te lang, vraag de pensioenopgaven op en leg alles goed vast.
Wil je een helder overzicht van alles wat je moet regelen bij een scheiding — inclusief pensioen, woning en kinderen? Download dan onze gratis scheidingsgids. Daarin staat precies wat je wanneer moet doen, zonder gedoe.
Veelgestelde vragen
Heb ik altijd recht op een deel van het pensioen van mijn ex? Alleen als jullie getrouwd waren of een geregistreerd partnerschap hadden. Het gaat dan om het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Pensioen van vóór of na het huwelijk valt er niet onder.
Wat als ik de termijn van 2 jaar mis? Dan verlies je je recht op automatische uitbetaling via het pensioenfonds. Je kunt dan nog wel iets afspreken met je ex, maar dat is veel lastiger. Zet dit dus meteen op je to-dolijst na de scheiding.
Moet ik dit zelf regelen of doet de mediator dat? Een mediator helpt jullie om afspraken te maken over het pensioen en legt die vast in het convenant. Het indienen van de mededeling bij het pensioenfonds doe je daarna zelf — of de mediator helpt je daarmee.
Wat is het verschil tussen verevening en conversie? Bij verevening blijf je gekoppeld aan het pensioen van je ex: jij krijgt jouw deel pas als hij met pensioen gaat. Bij conversie krijg je een eigen pensioenrecht op jouw naam, los van je ex. Dat geeft meer zekerheid, maar niet elk pensioenfonds biedt dit aan.
Telt pensioen mee als we geen gemeenschap van goederen hebben? Ja. Pensioenverevening geldt ongeacht jullie huwelijkse voorwaarden — tenzij jullie het pensioen uitdrukkelijk hebben uitgesloten in de huwelijkse voorwaarden. Dat is zeldzaam, maar mogelijk.